Schadelijke stoffen - thalidomide

Na een aantal jaren bleek dat thalidomide teratogeen is en dus geboorteafwijkingen veroorzaakt. Baby's kregen focomelie, wat betekent dat ledematen onderontwikkeld zijn, of zelfs geheel ontbreken. De nadelige effecten traden vooral op wanneer de moeder het middel tussen de derde en negende week van de zwangerschap innam.

Het precieze mechanisme waardoor thalidomide geboortenafwijkingen veroorzaakt is niet bekend. Waarschijnlijk heeft het iets te maken met tegengaan van de vorming van nieuwe bloedvaten. Een andere mogelijkheid is inmenging in DNA, waardoor genen veranderen. Er wordt wel gedacht dat de nadelige effecten van thalidomide kunnen worden voorkomen door het teratogene isomeer van het effectieve isomeer te scheiden. Dat blijk echter vrijwel onmogelijk, omdat het ene isomeer uit het andere werd gevormd.

Wereldwijd zijn wel 15.000 zogeheten softenonbaby’s geboren, met name in het begin van de jaren 1960. Daarvan haalden 8000 de eerste verjaardag niet. Ongeveer 12.000 van de baby's hadden zichtbaar onderontwikkelde of ontbrekende ledematen. Het is onbekend of deze personen de afwijkingen door kunnen geven aan hun kinderen.

Thalidomide wordt nog steeds gebruikt, vanwege de werkzaamheid tegen bepaalde ziekten. Onder andere lepra kan ermee behandeld worden. Het middel werd pas in 1998 goedgekeurd voor deze doeleinden. Het wordt slechts in zeer geringe hoeveelheden voorgeschreven, en men wordt gewaarschuwd het niet tijdens de zwangerschap te gebruiken. Bijwerkingen zijn misselijkheid, constipatie, spierpijnen, ademhalingsproblemen, en yelfs klaplongen of longontsteking.