Schadelijke stoffen

Wie kwik heeft ontdekt is onbekend, maar het is onder andere gevonden in Egyptische graftomben van 1500 voor Christus. Kwik werd gebruikt als extractiemiddel voor het winnen van metalen volgens de amalgaanmethode. Kwik(II)chloride werd gebruikt voor het behandelen van huidaandoeningen. Vroeger dachten alchemisten ook dat kwik 'normale' metalen om kon zetten in goud, nu weten we wel beter.

De naam kwik is afgeleid van kwikzilver (quicksilver), omdat kwik veel op vloeibaar zilver lijkt. Het woord zilver is in de loop der jaren verdwenen en zodoende blijft alleen kwik over. In het Engels is het mercury, dit is afgeleid van de boodschapper der goden en godinnen, Mercurius. Het symbool Hg stamt af van het latijnse hydrargyrum, wat dus ook vloeibaar zilver betekent.

De belangrijkste wingebieden liggen in streken waar vroeger veel vulkanische activiteit was, zoals Algerije, Brazilië, China, Duitsland, Hongarije, Italië, Mexico, Peru, Rusland, Slovenië, Spanje en de Verenigde Staten.

Kwik is het enige metaal dat vloeibare is bij kamertemperatuur. Het wordt gebruikt in thermometers en in wegverlichting (als gas), maar wordt bijvoorbeeld ook gebruikt in tandvullingen (een amalgaan dat bestaat uit kwik, zilver, tin en koper) en als conserveermiddel in cosmetica-artikelen (natriumethylkwik(II)thiosalicylaat of thiomersalum (maximaal 0,007 %)). Als niet-ontleedbare stof wordt het gebruikt in bijvoorbeeld batterijen, bloeddrukmeters, diffusiepompen en manometers. Als ontleedbare stof wordt het gebruikt in ondere andere, ontsmettingsmiddel ( HgCl₂), voor het tegengaan van slijmvorming bij de papierbereiding (fenylkwik(II)acetaat) en in pigment voor porselein (HgCl + Au).

Organokwikverbindingen zoals methylkwik zijn veel schadelijker dan metallisch kwik. Bij langdurige blootstelling aan lage hoeveelheden organokwik (0,05 mg/dag of meer) kunnen bij volwassenen de volgende effecten optredens:
- Wazig zien
- Vermoeidheid
- Doofheid
- Verlamming
- Coma
- Overlijden.

In de jaren 50 had Japan te lijden onder de effecten van kwikvergiftiging door het eten van vis> Dit stond bekend als de Minamataziekte. In de jaren 1972 en 1973 kwam de ziekte voor in Irak, waar mensen werden opgenomenin het ziekenhuis na consumptie van graan besmet met kwikverbindingen.

Voor foetussen is kwik gevaarlijk als de moeder wordt blootgesteld aan 0,05 mg organokwik per dag. Daardoor kan het kind een geestelijke achterstand krijgen en het leervermogen kan lager liggen. Kwikverbindingen kunnen ook erfelijk materiaal veranderen. Er zijn allergische reacties op kwik bekend zoals: vermoeidheid, irritatie van de ogen en luchtwegen en hoofdpijn.

Chemische informatie

Kwik: Glanzende, zilverkleurige vloeistof, damp mengt zich goed met lucht. Bij morsen kunnen fijne druppels ontstaan die zich makkelijk verspreiden en zich hechten aan kleding en huid. Kwik reageert met vele metalen onder vorming van amalganen, het lost niet op in water en is vloeibaar bij kamertemperatuur, is niet brandbaar. MAC-waarde 0,05 mg/m³.

Kwikchloride: Witte kristallen of poeder, de stof ontleedt zich bij verhitting maar is niet brandbaar, is oplosbaar in water (7,4 g/100 ml bij 20 ^oC). MAC-waarde 0,05 mg/m³.

Mercurius

Schadelijke stoffen - kwik

Kwik