|
Fosfor is een essentiële voedingsstof voor planten
en dieren in de vorm van PO43- en HPO42-
ionen. Het is een deel van DNAmoleculen, moleculen die energie opslaan
(ATP en ADP) en het zit in vetten en celmembranen. Fosfor is ook een
bouwsteen van bepaalde delen van het menselijk en dierlijk lichaam,
zoals de botten en tanden.
Fosfor komt op aarde voor in het water, de bodem en het sediment. In
tegenstelling tot andere stoffen in de stoffencycli, wordt fosfor niet
in gasvormige staat in de lucht gevonden. Fosfor is namelijk bij
normale druk en temperatuur vloeibaar. Het circuleert vooral door het
water, de bodem en het sediment. In de atmosfeer kan het vooral
gevonden worden in de vorm van zeer kleine stofdeeltjes.
Fosfor beweegt zich langzaam van stortplaatsen op het land en in het
sediment naar levende organismen, en van daaruit nog langzamer terug
naar de bodem en het sediment. De fosforcyclus is de langzaamste
cyclus van de stoffencycli die hier worden beschreven.
Fosfor wordt vooral als fosfaatzout gevonden in rotsformaties en
oceaansedimenten. Fosfaatzouten die vrijkomen als gevolg van de
verwering van rotsen lossen meestal op in bodemwater en worden
opgenomen door planten. Omdat de hoeveelheid fosfor in de bodem
doorgaans laag is, is het vaak de beperkende factor bij plantengroei.
Daarom passen mensen vaak fosfaatmeststoffen toe in de landbouw.
Fosfaat is de beperkende factor bij plantengroei in mariene
ecosystemen, omdat het niet goed in water oplost. Dieren nemen
fosfaten op door planten te eten of plantenetende dieren te eten.
Fosfor beweegt zich veel sneller door planten en dieren dan door
rotsen en sedimenten. Wanneer dieren en planten sterven, keert het
fosfaat tijdens de afbraak terug in de bodem en oceanen. Daarna komt
het fosfor weer terecht in sedimenten en rotsformaties, waar het
miljoenen jaren kan blijven. Uiteindelijk komt het fosfor weer door
verwering vrij en begint de hele cyclus weer opnieuw.
Hieronder vindt u een schematische weergave van de
fosforcyclus:
Zie voor meer informatie over fosfor
het periodiek systeem der elementen
Klik hier voor meer informatie over de menselijke
invloed op de fosforcyclus
Terug naar de hoofdpagina van de stoffenkringlopen
Lees nu een artikel over
milieu- en
gezondheidseffecten van het mestbeleid |
