Kwik
Kwik is het enige metaal dat vloeibaar is bij kamertemperatuur. Soms wordt kwik wel quicksilver genoemd. Het komt nauwelijks in vrije vorm in de natuur voor en wordt vooral gewonnen uit ertsen (HgS e.a.), in
Spanje en Italië. Het is een zware, zilver-witte vloeistof. Het kan warmte niet erg goed geleiden in vergelijking met andere metalen maar het is wel een geleider van
elektriciteit.
Kwik vormt legeringen met vele metalen, zoals goud, zilver en
tin. Deze legeringen heten amalgamen. Het vormen van een kwik-goud legering wordt gebruikt voor de winning van goud uit ertsen.
De meest belangrijke kwik zouten zijn kwik chloride (HgCl2), een corrosief
en agressief vergif, kwik(II)chloride (Hg2Cl2), een bestanddeel van medicijnen, kwik fulminaat
(Hg(ONC)2), een ontsteking van explosieven en kwik sulfide (HgS), een
verfpigment.
Kwik wordt aangeduid met het symbool Hg, afkomstig van het Latijnse
woord hydragyrum, het feit dat het in het Nederlands kwik heet komt van
het oud Saksische woord voor 'levend', namelijk quik.
Kwik is een stof die van nature voorkomt in het milieu.
Het kan gevonden worden in de vorm van metaal, kwikzouten of als
organisch kwik.
Metaalkwik wordt in een aantal huishoudelijke producten gebruikt,
zoals barometers, thermometers en fluorescerende lampen. Het kwik in
deze apparaten zit meestal klem en kan dan geen schade aan de
gezondheid toebrengen. Wanneer een thermometer breekt, kan men echter
voor een korte tijd blootgesteld worden aan een hoge dosis kwik dat
verdampt. Dit kan schadelijke effecten hebben, zoals beschadiging aan
de zenuwen, hersenen en nieren, longirritatie, oogirritatie,
huiduitslag, overgeven en diarree.
Kwik komt van nature niet voor in voedsel, maar het kan wel in voedsel
terecht komen, omdat het zich via kleinere organismen door de
voedselketen verspreidt. De concentratie kwik is in vis meestal hoger
dan de kwikconcentratie van het water waar de vis in zwemt. Dit wijst
erop dat kwik zich ophoopt in het lichaam van vissen. Ook veeproducten
kunnen aanzienlijke hoeveelheden kwik bevatten. Kwik komt meestal niet
in planten voor, maar wanneer er kwik bevattende bestrijdingsmiddelen
gebruikt zijn, kan kwik via groenten en andere gewassen het menselijk
lichaam binnenkomen.
Kwik heeft een aantal effecten op mensen, die allemaal neerkomen op de
volgende belangrijkste effecten:
- Verstoring van het zenuwstelsel
- Schade aan hersenfuncties
- DNA beschadiging en chromosomale beschadigingen
- Allergische reacties, die resulteren in huiduitslag, vermoeidheid en
hoofdpijn
- Negatieve reproductie effecten, zoals spermaschade, geboorteafwijkingen
en miskramen
Beschadigde hersenfuncties kunnen de oorzaak zijn van de degradatie
van leercapaciteiten, persoonlijkheidsveranderingen, bevingen,
gezichtsveranderingen, doofheid, ongecoördineerde spierbewegingen en
geheugenverlies. Chromosomale beschadiging veroorzaakt het
syndroom van Down.
Kwik is een metaal dat van nature voorkomt in het milieu. Het komt in het
milieu terecht als gevolg van de afbraak van mineralen in rotsen en de
bodem, door de blootstelling aan wind en water. De vrijmaking van kwik via
natuurlijke bronnen is redelijk stabiel gebleven. Door menselijke
activiteit neemt het gehalte kwik in het milieu toe.
Het meeste kwik dat door mensen in het milieu komt, komt in de lucht
terecht. Dit gebeurt via de verbranding van fossiele brandstoffen,
mijnbouw, smeltfabrieken en de verbranding van vaste afvalstoffen. Bij
sommige vormen van menselijke activiteit wordt kwik direct geloosd in de
bodem of het water, bij voorbeeld bij de toepassing van meststoffen of de
afvoer van industrieel afvalwater. Uiteindelijk komt al het kwik terecht
in de bodem of het oppervlaktewater.
Kwik dat in de grond zit accumuleert in paddestoelen.
Zure oppervlaktewaters kunnen aanzienlijke hoeveelheden kwik bevatten.
Wanneer de pH-waarde tussen 5 en 7 is, neemt de kwikconcentratie in het
water toe, vanwege de toegenomen mobilisatie van kwik in de grond.
Als kwik eenmaal het oppervlaktewater of de bodem heeft bereikt, kunnen
micro-organismen het omzetten in methylkwik, een stof die snel
geabsorbeerd wordt door de meeste organismen en zenuwbeschadigingen kan
veroorzaken. Vissen zijn organismen die dagelijks grote hoeveelheden
methylkwik via het oppervlaktewater binnen krijgen. Als een gevolg hiervan
kan methylkwik in vissen accumuleren en ook in de voedselketen waar deze
vossen een onderdeel van zijn.
Kwik kanbij dieren nierschade, maagstoornis, schade aan de ingewanden, het
uitvallen van de reproductie en DNA verandering veroorzaken.
|
|
