Broeikaseffect nieuws en onderzoek

Klik hier voor een beschrijving van het broeikaseffect

Deze pagina bevat korte samenvattingen van recent onderzoek betreffende het broeikaseffect.
LET OP: Hieraan worden ook oudere berichten toegevoegd in chronologische volgorde!

RTL nieuws 4 oktober 2006 - Volgens Britse klimaatdeskundigen heeft de klimaatverandering sterke droogte tot gevolg. Naar schatting zal onze planeet aarde binnen 100 jaar veranderen in een woestijn, en zal de droogte de levens van miljoenen mensen kosten. Ondanks de ernst van de voorspelling wordt gesteld dat het mogelijk nog om een onderschatting gaat. Sinds 1950 is er op de aarde al 3% woestijn bijgekomen, en dit zal de komende 100 jaar dus nog veel meer worden. De droogte zal vooral ontwikkelingslanden treffen, omdat daar veel mensen werken in de landbouwsector, die sterk van regen afhankelijk is.

NRC Handelsblad 30 mei 2006 - Het KNMI heeft 4 scenario's geschetst voor klimaatverandering in Nederland tot 2050. Verwacht wordt dat de temperaturen stijgen, de winters natter worden en de zomers droger worden. Hevige zomerse buien worden verwacht, en de wind zal ook veranderen door wijzigingen in luchtstromen als gevolg van temperatuurverandering. De gevolgen van het broeikaseffect worden mogelijk door de wind versterkt. Uit eerdere scenario's tot 2100 bleek al een mogelijke temperatuursstijging tussen 1 en 6 graden over 100 jaar, en een zeespiegelstijging tussen 20 en 110 cm. Hierop werd ondanks tekortkomingen het Nederlandse waterbeleid voor de komende eeuw gebaseerd. De nieuwe scenario's zijn niet erg anders, maar zijn wel beter onderbouwd met berekeningen en gegevens uit oude meetreeksen. Ook zijn de uitkomsten vergeleken met die van andere landen, zoals Groot-Brittannië en Japan. Verwacht wordt dat de zeespiegel de komende 50 jaar 15-35 cm zal stijgen. Water uit de rivieren is in de natte periode moeilijker af te voeren naar zee. In droge perioden worden scheepvaart en landbouw bemoeilijkt. De kans op smog neemt toe in de zomer, en neemt af in de winter. Naar aanleiding van de scenario's zal beleid worden geformuleerd voor de komende 50 jaar, en zal worden geïnvesteerd in bijvoorbeeld spaarbekkens en toerisme. Gesteld wordt dat alle scenario's aannemelijk zijn, er is echter nog niet aan te geven welk scenario het meest waarschijnlijk is.

NRC Handelsblad 27 mei 2006 - Uit nieuwe berekeningen van wetenschappers uit Europa en de VS blijkt, dat de opwarming van de aarde leidt tot een verdere stijging van de atmosferische concentraties kooldioxide met als gevolg een verdere temperatuurstijging. Deze positieve terugkoppeling heeft tot gevolg dat het in 2100 wel eens veel warmer zou kunnen zijn dan tot nu toe voorspeld is. Het is tevens de verklaring voor de eigenaardige temperatuur/ kooldioxide verhouding in de boorkernen uit poolijs (zie eerder). De oorzaken van het verschijnsel zijn nog niet aangetoond, maar een aantal mogelijkheden worden geopperd. Door opwarmend water kunnen oceanen minder kooldioxide opnemen, waardoor meer in de atmosfeer aanwezig blijft. Verder kunnen opwarmende en ontdooiende toendra's meer kooldioxide afgeven. De relatie tussen temperatuur en kooldioxide wordt in verschillende tijdschalen bepaald door verschillende mechanismen, waardoor stijgingen van kooldioxideconcentraties in ppm per graad verschillen. Het huidige klimaatbeleid bekijkt een periode van 100 jaar, vanwege de grotere gevoeligheid. De IPCC toont belangstelling voor de nieuwe theorie. Verder onderzoek wordt gedaan, omdat het effect groter zou kunnen zijn als ook methaan in de berekeningen wordt opgenomen.

NRC Handelsblad 1 april 2006 - Nieuwe studies wijzen uit dat de zeespiegel deze eeuw catastrofaal zou kunnen stijgen. Het is denkbaar dat positieve terugkoppeling en daardoor zelfversterking van het effect van klimaat op smelt van de ijskappen plaatsvindt. Ontwikkelingen op Antarctica en Groenland doen vermoeden dat dit al voor 2100 kan gebeuren en onomkeerbaar zal blijken. De studies omvatten ondermeer onderzoek van ijskapsmelt door middel van zwaartekracht, als gevolg van gletsjerbevingen, en door warm zeewater. Over de werkelijke smelt van ijskappen en de onomkeerbaarheid van het effect bestaat nog veel discussie, en er is nog weinig sluitend bewijs. Winst of verlies van massa op Antarctica kan nog steeds een effect zijn van de laatste ijstijd, terwijl ijskappen op Groenland meer reageren zoals aan de hand van een opwarmend klimaat zou worden verwacht. De smelt van de ijskappen aan de randen kan vaak (deels) gecompenseerd worden door sneeuwval in het midden. Als de sneeuw inklinkt wordt door satellieten een afname van de ijskap waargenomen die in werkelijkheid niet aanwezig is. IJskappen die al drijven dragen niet bij aan stijging van de zeespiegel wanneer ze smelten. Gletsjerbevingen worden pas 3 jaar waargenomen en kunnen dus ook een omkeerbaar effect zijn. Er is geopperd dat wellicht zinkend smeltwater de bodem tijdelijk gladder kan maken, waardoor gletsjers sneller gaan schuiven. Een eerdere periode met een zeer hoge zeespiegel is ook onderzocht. Voor 130.000 jaar geleden bleek op het noordelijk halfrond meer zon (vroege warmte) te staan, waardoor ijskapsmelt werd bevorderd. Er wordt vanuit gegaan dat Groenland ooit volledig ijsvrij was. Uit alle onderzoeken wordt duidelijk dat de ijskappen zich terugtrekken en de zeespiegel stijgt, maar de voorspelde catastrofe is nog lang niet onomstotelijk bewezen.

NRC Handelsblad 24 maart 2006 - Vier onderzoeken in Amerika leidden tot de conclusie dat de ijskappen snel smelten, waardoor de zeespiegel sneller stijgt dan door de huidige klimaatmodellen wordt voorspeld. Er zou bovendien na overschrijding van een drempelwaarde een verdere versnelling van de smelt kunnen optreden. De nieuwe waarnemingen zijn gebaseerd op gletsjerbewegingen die pas in 2003 werden ontdekt. Deze zogeheten 'gletsjerbevingen' bleken over heel Groenland in de laatste 5 jaar dramatisch te zijn toegenomen. Het is nog niet precies duidelijk waardoor de gletsjerbevingen worden veroorzaakt. Voorspeld wordt dat hierdoor de zeespiegel voor 2100 zo'n 2 tot 3 meter kan stijgen.

INTERMEDIAIR 23 februari 2006 - Salomon Kroonenberg, een hoogleraar fysische geografie van de Universiteit van Delft, is van mening dat het broeikaseffect niets meer is dan een vals schuldgevoel. Hij stelt dan mensen de neiging hebben om verschijnselen als vaststaand te beschouwen, en aan te nemen dat alles zich een kant op ontwikkelt. Wij denken dat de temperatuur alleen nog maar toeneemt, en kunnen ons niet voorstellen dat deze ooit weer af zal nemen en een nieuwe ijstijd zal aankondigen. Toch zal dat volgens Kroonenberg binnen een paar duizend jaar gebeuren. Hij heeft nu een boek geschreven over geologische geschiedenis, dat zowel voor leken als voor klimatologen interessant zou zijn. Daarin stelt hij dat met het oog op klimaat het lange-termijn denken erg belangrijk is, en dat daarop korte-termijn beslissingen moeten worden gebaseerd. Hij raadt klimatologen aan niet langer tot 2100, maar tienduizend jaar verder te rekenen met behulp van grovere modellen dan momenteel worden gebruikt. Dan zal duidelijk worden dat het klimaat altijd verandert, en dat de huidige situatie van temperatuurstijging lang niet zo alarmerend is als wordt gedacht. Over de antropogene bijdrage aan klimaatverandering merkt hij op dat we een instelling hebben te moeten boeten voor onze daden, terwijl ook de natuur toch ook enorme hoeveelheden kooldioxide uitstoot. Hij is van mening dat de natuur het allemaal wel aankan, en stelt dat geld voor Kyoto beter aan de armoede in Afrika kan worden besteed. Het lijkt erop dat hij de mening van Bush deelt omtrent het nut van Kyoto. Toch vindt hij dat ook Amerika niet goed bezig is, omdat het wel van belang is zuinig om te gaan met grondstoffen.

Voor meer stellingen van klimaatsceptici, bekijk deze pagina: Global Warming Discussion (EN)

SCIENCE & TECHNOLOGY 16 februari 2006 - Een Amerikaanse wetenschapper probeerde met behulp van modellen de toenemende hoeveelheid rivierwater in de afgelopen eeuw te verklaren. Vier scenario's met mogelijke redenen voor de hogere waterstanden werden ontwikkeld:
- Toenemende neerslag
- Ontbossing en urbanisatie, waardoor de grond minder water vasthoudt
- Zonlicht dimmend effect van aerosolen, waardoor de atmosfeer minder water vasthoudt
- Kooldioxide effect op planten, waardoor planten minder water vasthouden (gesloten huidmondjes)
In ieder scenario werd een factor gevarieerd, waarna een vergelijking met een basis scenario plaatsvond. Het ontbreken van factoren voor irrigatie van gewassen en groei van steden leidde tot wat onzekerheid, dit zou echter de hoeveelheid water in rivieren verminderen. De conclusie was mede daardoor dat het kooldioxide effect op planten de belangrijkste verklaring is voor het toenemende rivierwater.

NRC Handelsblad 21 januari 2006 - Laboratoriumonderzoek door Europese wetenschappers heeft uitgewezen dat bossen niet alleen kooldioxide vastleggen, maar dat ze bovendien methaan uitstoten. In de meeste gevallen wordt methaan geproduceerd door bacteriën onder anaërobe omstandigheden, en de ontdekking kwam dan ook onverwacht. Wat de uitstoot uit bossen teweeg brengt is onbekend. Wel is bekend dat deze van soort tot soort kan verschillen, en dat zonlicht en warmte het effect versterken. Met de ontdekking wordt de kans op het sluiten van de aardse methaanbalans vergroot. Een bron van rond de 100 megaton was nog niet verklaard. De bossen als nieuwe bron produceren volgens een grove schatting rond de 150 megaton methaan. Het Milieu- en Natuur Planbureau heeft berekend dat de methaanuitstoot het positieve effect van bebossing op het broeikaseffect voor 1 tot 35% kan opheffen, met als meest acceptabele waarde rond de 10%.

NRC Handelsblad 21 januari 2006 - De opvatting dat de aanplant van bossen een positieve uitwerking heeft op het klimaat staat ter discussie. Onderzoeken wijzen uit dat bossen niet het nut hebben dat ze traditioneel wordt toegewezen, of zelfs een risico kunnen vormen. Het Britse ministerie voor ontwikkelingssamenwerking heeft aangeraden bosbouw in droge gebieden te beperken als daar watertekorten dreigen. In gebieden waar vanuit Kyoto bossen zijn aangeplant stroomt nu aanzienlijk minder water dan voorheen. Over de hele wereld daalt de waterafvoer uit beboste gebieden zo'n 38% per jaar. Volgens de wereldvoedselorganisatie is het bovendien niet zeker dat bossen overstromingen en landslides kunnen voorkomen, zoals vaak wordt beweerd. Verder is in de afgelopen jaren duidelijk geworden dat bossen zelf het broeikasgas methaan uitstoten, waardoor bosaanplant als maatregel om het broeikaseffect tegen te gaan nu in twijfel wordt getrokken. Veel van de nu onjuist bewezen opvattingen worden gezien als misinterpretaties van gegevens die werden verspreid door de US Forest Service naar aanleiding van modelberekeningen. De conclusie van de onderzoeken luidde dan ook dat het zo erg nog niet is als boeren in ontwikkelingslanden bos kappen voor kleinschalige landbouw. Twee wetenschappers waarschuwen echter dat de conclusies voorbarig zijn. Volgens hen kunnen bossen overstromingen niet voorkomen, maar hebben deze wel een positieve invloed op de waterhuishouding in een gebied, met name omdat op ontbossing vaak slecht landgebruik volgt. En bos met ondergroei kan wel degelijk erosie beïnvloeden en daardoor landslides verminderen. Een conclusie over positieve of negatieve invloed van bebossing of ontbossing kan nog niet worden getrokken, omdat de huidige onderzoeken nog veel te kort zijn geweest om een duidelijk resultaat op te leveren.

NRC Handelsblad 14 januari 2006 - Zowel China als India zijn officieel nog steeds ontwikkelingslanden onder Kyoto, zodat het tekenen van het protocol nauwelijks consequenties heeft voor de landen. Toch zijn beide landen door snelle industrialisatie onderdeel van de lijst meest vervuilende landen ter wereld. Wanneer het brandstofgebruik met dezelfde vaart blijft groeien zullen de twee landen samen tegen 2030 een hele planeet aarde nodig hebben voor hun eigen voorziening. China en India vormen samen ongeveer 40% van de wereldbevolking. Wanneer inwoners van de landen per persoon evenveel olie zouden verbruiken als de gemiddelde Amerikaan, zouden de landen meer olie nodig hebben dan de hele wereld momenteel gebruikt. Het voornaamste probleem is de afhankelijkheid van de landen van kolen voor de energievoorziening.

NRC Handelsblad 14 januari 2006 - Bomen leggen kooldioxide vast, maar produceren ook methaan. Nu wordt echter door de organisatie Trees for Travel beweerd, dat de aanplant van bomen nog steeds nuttig is omdat de bijdrage van methaan beperkt is. Een onderzoeker van het KNMI ondersteunt de beweringen, en verklaart dat het totale aandeel van methaan in het broeikaseffect slechts 20% is, en bovendien 3 keer minder dan dat van kooldioxide. Bossen veroorzaken slechts een derde van de totale methaanemissie. Toch wordt de effectiviteit van de aanplant van bossen om kooldioxide te reduceren voortaan gecorrigeerd door een factor voor methaanproductie, afhankelijk van het type bos. Tropische bossen produceren meer methaan dan de noordelijke boreale bossen. Door het onderzoek worden alternatieve maatregelen om kooldioxide te reduceren weer aantrekkelijker. Bossen worden zeker niet meer gezien als dè oplossing voor het klimaatprobleem.

NRC Handelsblad 1 december 2005 - Een onderzoeker van het Britse National Oceanography Centre concludeerde onlangs dat de diepe golfstroom in de oceaan in de afgelopen 50 jaar is afgezwakt, naar aanleiding van metingen aan een transatlantisch meetlijn. De metingen sloten aan op eerdere metingen, genomen beginnende in 1957. Het warmtetransport naar Europa zou door de afzwakking in de onderstroom sinds 1957 al met 15% zijn verminderd, en een uiteindelijk temperatuurdaling wordt dan ook verwacht. Over de samenhang met het broeikaseffect wordt echter niets gezegd. Een Duitse oceanograaf onderschrijft de bevindingen van de Brit, en merkt daarbij op dat de verzwakking van de golfstroom nog in versnelling kan komen. Dit zou verwoestende gevolgen hebben voor het sociaal-economisch klimaat in Noordwest-Europa. Directe gevolgen omvatten ondermeer verzoeting van het zeewater, een verhoogde afvoer van rivieren, smeltende gletsjers en verminderde vorming van zeeijs. Uit publicaties kan niet worden opgemaakt hoe betrouwbaar de beweringen zijn.

NRC Handelsblad 26 november 2005 - De huidige CO₂-toestand van de atmosfeer is zeer uitzonderlijk, zo blijkt uit metingen aan ingesloten duizenden jaren oude lucht in een ijsboorkern. De ijsboorkern bevond zich onder een kilometersdikke ijslaag op Oost-Antarctica. De lucht in het ijs is 650.000 jaar oud en toont aan dat in die periode de CO₂-concentratie in de atmosfeer nooit hoger is geweest of sneller is gestegen dan in de afgelopen eeuw. Ook blijkt dat schommelingen in temperatuur verband houden met schommelingen in de CO₂-voorraad. De voorraad kwam nooit boven de 300 ppm, hoewel deze tegenwoordig al hoger is dan 380 ppm. Verder blijkt er een zogeheten 'lag time' te zitten tussen stijgingen in temperatuur na de ijstijden en stijgingen van de CO₂-voorraad, die wel 1000-2000 jaar kan zijn. Dit leidt tot een nadelige invloed op de metingen, omdat de verschillen in leeftijd tussen de lucht in het ijs en het ijs zelf ook kunnen oplopen tot vele honderden jaren. Het is nog niet precies duidelijk waardoor de ijstijden werden veroorzaakt. Wel is duidelijk dat steeds hetzelfde mechanisme in werking treedt. Nader onderzoek volgt, met name omdat een nog diepere ijslaag van 900.000 jaar oud nog niet omhoog is gehaald.

NRC HANDELSBLAD 8 oktober 2005 - Het broeikaseffect lijkt te worden versterkt door een steeds hoger vochtgehalte in de troposfeer (0-12 km van de aarde). Het vochtgehalte in de troposfeer is een belangrijk gegeven, omdat waterdamp een broeikasgas is. Het stijgend vochtgehalte is waargenomen door satellieten en stemt overeen met de reconstructies van klimaatmodellen. Metingen wezen uit dat de temperatuur in de troposfeer de afgelopen decennia is gestegen, terwijl de relatieve vochtigheid vrijwel gelijk bleef. Dit leidt tot de aanname dat het vochtgehalte in absolute zin gestegen is. Wanneer deze bevindingen herhaaldelijk bevestigd worden, is dat sluitend bewijs voor de voorspelde nadelige effecten van het antropogene broeikaseffect. Critici betwijfelen de bevindingen, omdat de huidige klimaatmodellen geen rekening houden met wolkvorming en convectie, waardoor het in de troposfeer juist droger zou worden.

NEW SCIENTIST 11 augustus 2005 - Het grootste veenmoeras ter wereld in Siberië is aan het smelten. Een gebied ter grootte van een miljoen vierkante kilometer is verandert langzaam in een massa van kleine meertjes terwijl de ondergrond smelt. Doot het smelten van een moeras van deze omvang kan een grote hoeveelheid methaan naar de atmosfeer worden uitgestoten. Dit is een broeikasgas dat bijdraagt aan klimaatverandering. Schattingen zijn dat het moeras tot 70 miljard ton methaan bevat. Door de snelle ontsnapping van methaan bevriest in sommige gebieden de ondergrond al niet meer. Volgens klimatologen van een Russische universiteit is al een groot deel van Siberië de afgelopen 3-4 jaar aan het smelten. Ook Alaska ondervindt inmiddels problemen. Een van de noordelijke meren blijkt in omvang te zijn toegenomen.

QUEENS NEWS CENTRE 11 augustus 2005 - Een recente studie gepubliceerd in Nature magazine heeft aangetoond dat de verzakking van de Larsen-B ijskap in Antarctica sinds de laatste ijstijd niet meer zo extreem is geweest. Canadese onderzoekers melden dat dit vrijwel zeker een gevolg is van klimaatverandering. In Antarctica zijn de temperaturen namelijk veel meer toegenomen in de afgelopen 25 jaar, dan in de warmere regionen. Door dezelfde oorzaak is al in 1990 de Larsen-A ijskap uiteen gevallen, en nu lijkt de Larsen-B ijskap te volgen.

LIVE SCIENCE 11 augustus 2005 - De grootste gletsjer van Groenland beweegt volgens een nieuwe study twee keer zo snel richting zee in de periode 1997-2003 dan voorheen. Ondertussen neemt de gletsjer af in massa, waardoor het zeeniveau toeneemt met een grotere snelheid dan door de bestaande klimaatmodellen is voorspeld. Volgens onderzoekers is de hoeveelheid ijs die door de gletsjer in de zee wordt afgezet in de afgelopen eeuw verdubbeld. Ieder jaar wordt de gletsjer 15 meter dunner. Sommige van de gletsjers die nu in beweging zijn door temperatuurstijging zijn miljoenen jaren oud. Verschuivingen van gletsjers gebeuren normaal eens in de paar eeuwen, of zelfs eens in een millennium.

NRC HANDELSBLAD 10 augustus 2005 - Aan het adres van het Kyoto Protocol werd al langer twijfel geuit, door groeiende kritiek op de IPCC, de uitlsuiting van ontwikkelingslanden en de grote twijfel over de haalbaarheid van de vereiste 6% verlaging van de CO₂ uittsoot. De Verenigde Staten zijn tevens verbaasd dat geen sanctie staat op de naleving van het Kyoto Protocol. Maar zelfs met opgaaf van alle redenen voor de VS om niet mee te doen aan Kyoto blijft het duidelijk dat in hoofdzaak wordt gedacht dat het een belemmering is voor de economische ontwikkeling. Nu hebben de VS en vijf andere landen een klimaatverdrag afgesloten dat als alternatief moet dienen voor het Kyoto Protocol, waaruit de VS zich al in 2001 terugtrok. Het nieuwe klimaatverdrag is getekend door de VS, Australië, China, India, Japan en Zuid-Korea. De nadruk ligt in het accoord op gebruik van en uitwisseling van informatie over schone technologieën. Men wil zoeken naar geschikte alternatieven voor het gebruik van fossiele brandstoffen. Daarnaast hebben landen de kans zelf de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, wat geheel vrijwillig is. Met dit verdrag wil de VS aantonen dan een schoon milieu en een toenemende welvaart wel degelijk samen kunnen gaan. Zonder de grootste uitstoters, waaronder de VS en China, is het Kyoto Protocol volgens de Britse premier Tony Blair niet veel waard. Er wordt ook gevreesd voor een toekomstige toename van uitstoot door de industrialisatie van onder meer India.  Het Kyoto verdrag is inmiddels ondertekend door 194 landen. Deze landen zijn samen echter slechts verantwoordelijk voor 20% van de wereld CO₂ uittsoot. Men begint zich nu af te vragen welke visie in de toekomst zal domineren; die van bindende internationale afspraken van Europa, of die van vrijwillige betrokkenheid van soevereine natiestaten van de VS.

NRC HANDELSBLAD 6 augustus 2005 - Cyclonen bestaan uit een wolkenloos centrum waaromheen stormen vormen met enorme windsnelheden en vaak bliksem, regen en andere extreme weersomstandigheden tot gevolg. Ze ontstaan in de tropen en treffen met name India en het Caribische gebied. Daar doen ze voor miljarden schade. Kerry Emanuel van het Massachusetts Institute of Technology (MIT) in Boston heeft aangetoond dat cyclonen de laatste dertig jaar stelselmatig zwaarder zijn geworden. De zwaarte van cyclonen bleek tijdens zijn onderzoek te zijn gerelateerd aan de temperatuur van het oceaanwater waarboven ze ontstaan. De kracht en toename van tropische cyclonen is tot nu toe nog niet met behulp van de bekende klimaatmodellen na te bootsen. Het is daardoor voor het eerst dat een dergelijke correlatie is aangetoond.  Dit zijn belangrijke gegevens, omdat ze aangeven dat temperatuurstijging als gevolg van het broeikaseffect zware tropische cyclonen tot gevolg kan hebben. Eerder werd door Emanuel en enkele andere auteur in een artikel nog beweerd dat de nu bevestigde relatie tussen broeikaseffect en tropische cyclonen niet bestond. Maar het milieu waarin de cyclonen ontstaan is aan het veranderen en de cyclonen lijken al sinds 1995 toe te nemen in kracht. Volgens Emanuel is de motor achter cyclonen warmteopname in de vorm van waterdamp uit de oceanen en de afgifte van warmte naar de ruimte. Dit maakte de relatie tussen kracht van cyclonen en temperatuurstijging tot een discussiepunten Emanuel hervatte zijn onderzoek. De gegevens van Emanuel zijn redelijk grof, maar hebben toch de review van Nature magazine doorstaan. Hierdoor wordt de discussie rond het onderwerp wederom aangewakkerd.

NATURE MAGAZINE 30 juli 2005 - Een studie van de koolstofhuishouding van Amazonegebieden heeft uitgewezen, dat regenwouden minder kooldioxide vastleggen dan gehoopt. Wat de bomen opnemen, ademen de rivieren onder de bomen snel weer uit. De afgift van kooldioxide uit rivieren ontstaat door biologische vertering van plantaardig materiaal dat meestal nog geen 5 jaar oud is. Lange tijd zijn rivieren niet betrokken bij schattingen van opname en afgifte van kooldioxide in de regenwouden. In 2002 wees Amerikaans onderzoek al uit dat regenwouden veel minder kooldioxide vastlegden dan werd gedacht. Zowel bossen als rivieren bleken verzadigd met CO₂, en het gas bleek uit de rivieren behoorlijk snel te kunnen ontsnappen. Dit werk is dus nu aangevuld met gegevens over de afbraak van jong plantenmateriaal als oorzaak van uitstoot uit de rivieren. Alleen op geïsoleerde plaatsen in rivieren werd oud plantenmateriaal afgebroken.

NRC HANDELSBLAD 6 juni 2005 - De snelle intreding van de gevolgen van het broeikaseffect zoals deze wordt voorgesteld in de film 'The Day After Tomorrow' wordt door het IPCC niet waarschijnlijk geacht. Er wordt eerder gedacht aan een geleidelijke klimaatverandering en een late intreding van de gevolgen daarvan. Wetenschappers melden in Science magazine dat geen nieuwe ijstijd zal ontstaan, ook niet wanneer inderdaad een zeer snelle klimaatverandering zou optreden. Men gaat ervan uit dat een dergelijke verandering slechts regionaal zal optreden. Sommige wetenschappers denken zelfs dat de klimaatverandering door het opwarmende effect aan de polen de nieuwe ijstijd juist uit zal stellen. Toch zijn er ook wetenschappers die stellen dat het klimaat wel degelijk zeer abrupt zou kunnen veranderen, door overschrijding van een aantal onbekende en zeer kritische drempelwaarden in het klimaatsysteem. Men geeft voorbeelden van abrupte veranderingen, zoals de plotselinge opwarming rond Groenland in de jaren '20 en de Dust Bowl in de Verenidge Staten in de jaren '30. Dit klopt echter nog wel met de eerdere bewering dat dergelijke abrupte klimaatveranderingen slechts regionaal optreden. Toch is aangetoond door middel van onderzoek aan het ijs van Groenland dat tijdens de ijstijd een behoorlijke temperatuurstijging plaats heeft gevonden van wel 10 graden binnen een decennium. Snelle klimaatveranderingen zijn dus in het verleden voorgekomen. Deze zijn echter met behulp van klimaatmodellen moeilijk na te bootsen en zijn daarom nog moeilijk te verklaren. Omdat klimaatmodellen alleen geleidelijke veranderingen kunnen voorspellen wordt een abrupte klimaatverandering met alle gevolgen van dien nog zeker niet uitgesloten. Daarbij zou dan wel een globalizer aanwezig moeten zijn, om het effect te versterken. Men denkt dat het stelsel van driedimensionale oceaangolven deze rol kan vervullen. Deze hypothese vindt meer en meer steun.

NRC HANDELSBLAD 10 mei 2005 - De kans dat Nederland zijn verplichtingen kan nakomen zoals afgesproken in het klimaatverdrag Kyoto, is 50%. Het lukt volgens het Milieu en Natuur Planbureau (MNP) alleen als we erin slagen de voorgenomen aankoop van buitenlandse emissiereductie ook echt te realiseren. Doelen voor energiebesparing en duurzame energie, worden in ieder geval niet gehaald. De klimaatverandering heeft een merkbaar effect op Nederland, omdat hier de temperatuur stijgt en daardoor de kans op een Elfstedentocht afneemt. Kyoto krijgt daarom nog een extra betekenis.

NRC HANDELSBLAD 30 april 2005 - Amerikaanse klimaatanderzoekers van het NASA Goddard Institute for Space Studies hebben geconcludeerd dat de temperatuur van de aarde nog lang niet de waarde heeft bereikt die overeenstemt met de huidige concentratie broeikasgassen. De aarde absorbeerde in 2003 al 0,85 watt/m² meer energie van de zon dan naar de ruimte werd weggestraald. Dit is een onbalans die zich waarschijnlijk nooit eerder heeft voorgedaan. Volgens de onderzoekers worden de verwachte veranderingen door de opwarming van de aarde behoorlijk onderschat, omdat de aarde tot nu toe vertraagd op atmosferische veranderingen heeft gereageerd. Voordeel is wel dat hierdoor tijdiger maatregelen kunnen worden genomen. Modelberekeningen tonen aan dat de onbalans in energie vooral moet zijn terug te vinden in de opwarming van oceanen. De schatting van de extra warmte die de aarde opslaat was te maken, doordat in de afgelopen decennia geen grote natuurlijke verstoringen hebben plaatsgevonden (zoals vulkanische activiteit), en er uitgebreide metingen aan oceanen zijn verricht. Het gemiddelde aan opgelslagen warmteover het gehele aardoppervlak bedraagd zo'n 0,6 watt/m². Men is met name bang dat door de onbalans het smelten van de ijskappen behoolijk zou kunnen worden versneld. Nasa adviseerd nu de uitstoot van overige broeikasgassen aante pakken, omdat CO₂ uitstoot nog toe zal blijven nemen zolang de mens afhankelijk is van energie uit fossiele brandstoffen.

SCIENCE 22 april 2005 - Een onderzoek gepubliceerd in Science in april naar veranderingen in 244 Antarctische gletsjers wijst uit dat 87% zich (steeds sneller) terugtrekt. De overige 13% breidt zich uit, maar dit gaat slechts zeer langzaam. Niet alleen de noordelijke gletsjers in relatief warmere noordelijke gebieden trekken zich terug, maar ook de gletsjers van het koudere zuidelijke gebied. Tot aan 1955 waren nog bijna alle gletsjers in beide gebieden zich aan het uitbreiden.
De terugtrekking van de gletsjers wordt geweten aan het verdwijnen van drijvende ijsplaten, waarop gletsjers zich vormden. Een relatie hiervan met temperatuurstijging is nog niet eenduidig. Er zijn onvoldoende gegevens van zeewater temperaturen.

NRC HANDELSBLAD 9 april 2005 - Veertig concerns, waaronder Heineken, Pechiney, Gasunie, Nuon en Essent, hebben een rechtzaak aangespannen over de handel in broeikasgassen. De aanklacht betrof het verkrijgen van te weinig emissierechten voor het broeikasgas CO₂. In een tussenuitspraak op 8 april hebben zij gelijk gekregen. Staatssecreataris Van Geel van Milieu en minister Brinkhorst van Economische Zaken moeten binnen tien weken een definitieve beslissing nemen.

NRC HANDELSBLAD 2 april 2005 - Ook in het Alpengebied heeft men nu te kampen met smeltende gletsjers. Van de bekende Zwitserse Aletsch gletsjer is in de afgelopen 100 jaar gemiddeld dertig meter per jaar verdwenen. In sommige zomers werd zelfs tot honderd meter ijsverlies gemeten. En daar is dat economisch gezien zeer onvoordelig, omdat de gletsjers onderdeel zijn van bekende skigebieden. Zakenlui uit de streek hebben nu een voorstel gedaan om de gletsjers buiten het skiseizoen in te pakken met zon- en warmteafwerende folie. Economisch gezien is het plan van de Tirolers gunstig. Milieugroepen zijn het geheel niet eens met het plan, omdat de oorzaken van het broeikaseffect erdoor niet worden aangepakt. Veel wetenschappers geloven nu dat het Kyoto-verdrag, waarover al zo lang onderhandeld wordt, weinig verschil gaat maken. De stijging van de zeespiegel en het smelten van de ijskappen zullen volgens hen vrijwel onverminderd doorgaan. Velen roepen om technologische oplossingen. Er zou politieke druk moeten worden uitgeoefend, om te zorgen dat men betere verdragen sluit, en dat het enorme energieverbruik aangepakt wordt.

NRC HANDELSBLAD 12 maart 2005 - De Utrechtse wetenschapper Hans Oerlemans heeft uit historische afbeeldingen van gletsjers opgemaakt, dat de huidige opwarming van de aarde al in de negentiende eeuw begon. De opwarming voltrok zich over de hele wereld volgens praktisch hetzelfde patroon. Het onderzoek van Oerlemans is gebaseerd op een inzicht in de relatie tussen gletsjerlengte en klimaat. Uit de verkorting van gletsjers tussen 1880 en 1980 kon tijdens eerder onderzoek van Oerlemans al de temperatuurstijging voor die periode worden geschat. De voorspellingen voor deze eeuw komen goed overeen met uitkomsten van instrumentele metingen. Ze geven een heel ander resultaat dan de bekende Hockeystick garfiek van Michael Mann, die was geconstrueerd op basis van gegevens van jaarringen uit bomen. De gevoeligheid van gletsjers voor temperatuurstijging verschilt behoorlijk. Deze is vooral afhankelijk van de steilheid van de gletsjer en de hoeveelheid neerslag die er jaarlijks op valt. De variatie is door Oerlemans in zijn onderzoek meegenomen, na eerdere kritieken van andere wetenschappers. Het beeld van de temperatuurveranderingen is nog niet compleet, omdat voor de periode voor 1800 nog niet genoeg afbeeldingen zijn ontdekt. Oerlemans gaat ervan uit dat mensen hiermee nog naar voren zullen komen.

VOLKSKRANT 16 februari 2005 - Negen van de grotere Europese sociaal-democratische Europarlementariërs uit Nederland, Duitsland, UK, Frankrijk, België, Zweden, Italië en Denemarken, zijn van mening dat heffingen op energie-intensieve Amerikaanse producten Washington onder druk moeten zetten om het Kyoto Protocol te aanvaarden. Men vindt dat het hoog tijd is dat de grootste uitstoter van broeikasgassen op de wereld weer actie gaat nemen om de uitstoot terug te dringen. Tot 2012 kunnen de huidige Kyoto-landen het verdrag hooghouden, maar daarna is er geen uitzicht op een nieuw internationaal klimaatverdrag, zonder dat Amerika (een land verantwoordelijk voor 30% van de wereldwijde uitstoot van broekasgassen) daaraan deelneemt. Dit bedrag zou WTO-proof zijn, doordat een indirect voordeel voor de Amerikaanse industrie ten opzichte van andere landen wordt opgehefd. Dat voordeel vloeit voort uit het niet deelnemen aan het klimaatbeleid, terwijl andere landen dit wel doen. Men denkt dat de heffingen nu de enige manier zijn, omdat voorheen gepoogde compromissen met Amerika tot geen enkel resultaat leidden. Er is volgens de parlementariërs ook geen zicht op een verandering hierin in de toekomst.

ANONYMOUS februari 2005 - Door klimaatverandering veroorzaakte extreme weersomstandigheden eisen nu al duizenden levens. Wetenschappers wijzen erop dat dit niet met zekerheid door de temperatuursstijging komt, maar verzekeringsmaatschappijen noemen de trend 'onmiskenbaar'. In veel landen vallen nu al doden door het extreme weer, te denken valt bijvoorbeeld aan de Tsunami in de Indische Oceaan. Daarom wordt nu een hulpfonds ingesteld voor landen die al van dit soort gevolgen te lijden hebben.

VOLKSKRANT 16 februari 2005 - Volgens Mark Hertsgaard, correspondent van The Nation en boekenschrijver over mens en milieu, komt het vandaag van kracht wordende Kyoto Protocol tegen temperatuurstijging 50 tot 100 jaar te laat en is een wereldwijde temperatuurstijging onvermijdelijk. Deze is zelf al in gang gezet en zal bovendien ernstiger worden voordat vermindering optreedt. Stijgende zeeniveaus en andere met temperatuurstijging samenhangende calamiteiten zullen zich nog tientallen jaren voortzetten. Het is volgens IPCC daarom belangrijk om de strategie te verleggen van bescherming op de lange naar bescherming op de korte termijn. Allereerst is het van belang het vermogen om op noodsituaties te reageren danig uit te breiden. Verder moet met terugwerkende kracht en verdubbelde inspanning de temperatuurstijging beperkt worden door broeikasgassen uit de atmosfeer te verwijderen. Een voorbeeld van een methode is de aanplant van extra bossen. Voorlopig is Kyoto alleen van toepassing op toekomstige uitstoot van broeikasgassen.

NRC HANDELSBLAD 16 februari 2005 - Fictie en werkelijkheid van het broeikaseffect zijn moeilijk van elkaar te scheiden en ook de afspraken in het Kyoto-protocol zijn weinig duidelijk. Doemscenarios over een verandering van het klimaat en de gevolgen daarvan volgen elkaar op. De BBC vermeldde bijvoorbeeld op haar website dat over 10 jaar een ernstige klimaatcrisis dreigt. Volgens meteorologen kan in 2030 heel Nederland door de zee verzwolgen zijn. Wetenschappers beweerden in het tijdschrift Nature dat de temperatuur op aarde binnen enkele decennia wel 11 graden gestegen kan zijn. Dit soort beweringen wordt bekrachtigd door beelden van bijvoorbeeld smeltende ijskappen. Aan de andere kant zijn er wetenschappers die hardnekkig blijven beweren dat het allemaal wel meevalt. Volgens hen is de rol van de mens in de klimaatverandering heel bescheiden en is de IPCC een door de politiek en milieuorganisaties aangestuurde bron. Ook over Kyoto afspraken wordt nog veel gespeculeerd. De emissiereductie van 5% ten opzichte van 1990 zou onvoldoende zijn en ook zou het doel zijn afgezwakt door de mogelijkheid van het kopen van emissierechten van ontwikkelingslanden. Daarnaast is men bang voor een verschuiving richting kernenergie. Bovendien is het Kyoto Protocol min of meer een lachertje geworden nu de VS en Australië zich beiden hebben teruggetrokken. Duitse klimatologen voorspellen nu dat er in 2010 jaarlijks niet 5% minder maar juist 20% meer broeikasgas zal worden uitgestoten.

NRC HANDELSBLAD 6 februari 2005 - De reconstructie van het klimaat van de laatste 1000 jaar op grond van boomjaarringen klopt waarschijnlijk niet, zo onthuld een onafhankelijk instituut dat voortaan toezicht houdt op het IPCC. Het klimaat van de afgelopen 6 eeuwen is gereconstrueerd door Michael E. Mann en zijn collega's. Deze reconstructie met behulp van jaarringen, ijskernen en slibmonsters is opgenomen in het IPCC rapport van 2001. De daaruit voortkomende grafiek toonde aan dat de huidige opwarming van de aarde uniek is. McIntyre en McKritik namen in 2002 het onderzoek van Mann onder vuur en uitten force kritiek op de boomgegevens. Deze zouden slordig, onbegrijpelijk en statistisch onjuist verwerkt zijn. De fouten hadden echter geen effect op het eindresultaat van Mann. Von Storch leverde uiteindelijk wel bewijs tegen de Mann-grafiek door de jaarringen van bomen met de computer het huidge klimaat te laten reconstrueren. Dit bleek niet te kloppen. De discussie tussen Mann en de McIntyre en McKritik is hoog opgelopen en deze twee onderzoekers gaan weer een nieuwe kritiek publiseren. Toch zijn er nog meer onderzoeken die hetzelfde type grafiek opleveren als die van Mann. McIntyre en McKritik hebben tot nu toe niet kunnen bewijzen dat de huidige opwarming van de aarde niet uniek is. De kritiek levert daarom geen weerlegging van de broeikastheorie op.

NRC HANDELSBLAD december 2004 - RIVM onderzoeker Johannes Bollen beweert aan de hand van zijn onderzoek 'A Trade View on Climate Policies' dat de restricties voor Europa rond de uitstoot van broeikasgassen niet werken. Volgens Bollen is een internationale handel in emissierechten veel effectiever dan het in eigen land beperken van de uitstoot van broeikasgassen. Het broeikaseffect is immers een internationaal probleem. Landen moeten daarbij echter zichzelf of elkaar geen handelsrestricties op gaan leggen, want dit zou de effectiviteit van het economische instrument negatief beïnvloeden. Bollen heeft voor zijn onderzoek gebruik gemaakt van het economische model Worldscan. Dit model gaf wel aan dat er ook nadelen kleven aan de emissierechten handel. Het aantal technische innovaties zal afnemen omdat dit vaak veel duurder is dan relatief simpele ingrepen op plaatsen waar goedkoop emissies kunnen worden teruggedrongen. De emissierechten handel zal bovendien pas effectief zijn als alle landen meedoen, dus ook de Verenigde Staten. Dit heeft als naddel dat emissierechten duurder worden, waardoor weer een verschuiving richting uitstoot reducties in eigen land plaats zou vinden. Daarnaast is door de vrijwaring emissierechten handel met ontwikkelingslanden vrij moeilijk. Alleen door Clean Development Mechanismen is dit nog mogelijk. Dit zou weer kunnen resulteren in de uitgave van investeringen aan energie-intensieve projecten in ontwikkelingslanden. Dat is moeilijk te controleren. Volgens Bollen is het nuttiger om ontwikkelingslanden meer emissierechten te verlenen, zodat ze die te gelde kunnen maken door zuinig met energie om te springen. Bij emissierechten handel moet tenslotte nog worden uitgekeken voor het geven van teveel emissierechten aan Rusland, waardoor het land een monopolie-positie inneemt. Dit is het gevolg van een verdeling aan de hand van uitstoot in 1990, welke in Rusland erg hoog was.

NRC HANDELSBLAD 26 september 2004 - Opwarming van de aarde treft de ijskap op het westelijk deel van Antarctica. Onderzoek aan de gletsjers die uitmonden in de Amundsenzee heeft aangetoond dat enkele ervan de laatste jaren steeds sneller stromen. Een groot deel van de ijskap voert nu meer water als ijs af naar de zee dan er als sneeuw bijkomt. Een luchtverkenning van de pool eind 2002 wees uit dat vier gletsjers nu al min of meer vrij naar zee kunnen stromen. IJsplaten van meer dan 300 meter diep die zich in de zee bevonden zijn nu min of meer verdwenen. Dit is een van de voornaamste oorzaken voor het vrij naar de zee stromen van de gletsjers. Bij de voormalige Larsen Ice Shelf is dat reeds gebeurt. De snelheid van de Pine Island Galcier is tussen 1974 en 2000 met 22 procent toegenomen en 9 procent daarvan was in 1996-2000. De schatting is nu dat dit deel van Antarctica jaarlijks zo'n 0,2 mm bijdraagt aan de stijging van de zeespiegel. De zeespiegel in de gehele wereld stijgt tegenwoordig zo'n 1,5 mm per jaar. Men dacht dat Antarctica daaraan geen noemenswaardige bijdrage leverde, maar deze bewering wordt nu in twijfel getrokken.

Gerelateerde pagina's

Beschrijving van het broeikaseffect

Fossiele brandstoffen: eigenschappen en ontstaan

Broeikasgassen: emissies en infrarood absorptie

Geschiedenis van het broeikaseffect

Perspectieven betreffende het broeikaseffect

Uitleg van de IPCC-SRES scenario's

De IPCC-SRES scenario's: oorzaken van klimaatverandering

De IPCC-SRES scenario's: gevolgen van klimaatverandering

Overzicht van emissiereducties per land onder Kyoto

Mogelijke beleidsmaatregelen om Kyoto doelen te halen

Emissierechtenhandel voor behalen van Kyoto doelen

Discussie omtrent het broeikaseffect